Qrenlandiya parlamenti ABŞ ilə təhlükəsizlik sazişini ratifikasiya etməyə hazırlaşır
Sentyabrda imzalanan saziş ABŞ-ın adadakı hərbi mövcudluğunu genişləndirir və iki yeni hərbi bazanın yaradılmasına yol açır; Danimarka parlamentində səsvermə noyabrın 19-na planlaşdırılıb.
Qrenlandiya parlamenti noyabrın 3-də, çərşənbə axşamı, ABŞ ilə imzalanmış təhlükəsizlik sazişini ratifikasiya etməyə hazırlaşır.
Sentyabr ayında ABŞ, Danimarka və Qrenlandiya arasında imzalanan saziş ötən ay parlamentdə keçirilən ilkin müzakirələrdə deputatların əksəriyyətinin dəstəyini qazanıb. Qrenlandiyada hakim koalisiyaya daxil olan partiyalar parlamentdə yerlərin çoxluğuna malikdir.
Saziş ABŞ-ın Qrenlandiyadakı hərbi mövcudluğunu genişləndirir, iki yeni hərbi bazanın yaradılmasına və «Qızıl Günbəz» raketdən müdafiə sisteminin yerləşdirilməsinə yol açır. Sənəddə eyni zamanda Danimarkanın suverenliyi və Qrenlandiya əhalisinin öz müqəddəratını təyinetmə hüququ bir daha təsdiqlənir.
Qrenlandiyanın xarici işlər naziri Mute Egede ratifikasiyanı mühüm addım adlandıraraq bildirib ki, Qrenlandiya öz maraqlarını qoruyaraq fundamental prinsiplərindən geri çəkilməyib və dialoq yolunu seçib. Egede oktyabrdakı müzakirələr zamanı da sazişi pulla ölçülə bilməyən böyük irəliləyiş adlandırmışdı.
Oktyabrdakı müzakirələrdə müxalifətdəki «Naleraq» partiyasının sədri Pele Broberg «ABŞ-a ölkəmizdə geniş hüquqlar verilir» deyərək, Qrenlandiya əhalisinə bu hüquqlar müqabilində heç bir sabit ödəniş təminatı verilmədiyini və sazişin praktikada necə işləyəcəyinə dair bir çox detalın aydın olmadığını bildirmişdi. Hakim koalisiyadakı «Demokraatit» partiyasından olan keçmiş xarici işlər naziri Vivian Motzfeldt isə Qrenlandiyanın heç bir ödəniş etmədən ciddi müdafiə əldə etdiyini və muxtar xalq kimi tanındığını vurğulamışdı. «Siumut» partiyasının sədri Erik Jensen də partiyasının sazişi dəstəklədiyini təsdiqləmişdi.
Danimarka parlamentində müvafiq qanun layihəsinin birinci oxunuşu noyabrın 11-nə, ikinci oxunuşu və səsvermə isə noyabrın 19-na planlaşdırılıb. Saziş Danimarka və Qrenlandiya tərəfindən ratifikasiya edildikdən sonra qüvvəyə minəcək; bunun üçün ABŞ Senatının təsdiqi tələb olunmur.
Saziş ABŞ Prezidenti Donald Trampın strateji mövqeyə və zəngin mineral ehtiyatlarına malik, Danimarkanın özünüidarə edən ərazisi olan Qrenlandiyanı nəzarətə götürməklə bağlı təkrarlanan təhdidlərindən sonra yaranmış gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıyır. ABŞ-ın Qrenlandiyanın şimal-qərbində yerləşən Pituffik kosmik bazası artıq uzun illərdir fəaliyyət göstərir.
