Araşdırma: Leyla və Arzu Əliyeva İstanbuldakı “PASHA Yatırım Bankası”nın mühüm pay sahibləri sırasında göstərilib

“Bir ölkə, iki ailə” adlı yeni araşdırmada İlham Əliyev və Fövqəladə hallar naziri Kəmaləddin Heydərovun ailələrinin Türkiyədən Böyük Britaniyaya, Dubaydan Bakıya qədər uzanan biznes əlaqələrinə dair sənədlər təqdim olunub. Araşdırma rəsmi maliyyə hesabatlarına, şirkət reyestrlərinə, korporativ sənədlərə və əvvəlki jurnalist araşdırmalarına əsaslanır.

İstanbulda fəaliyyət göstərən “PASHA Yatırım Bankası”nın KPMG tərəfindən hazırlanmış 2025-ci il hesabatında İlham Əliyevin qızları Leyla və Arzu Əliyeva bankda mühüm iştirak payına malik şəxslər kimi göstərilir. 2025-ci il dekabrın 31-nə olan məlumata görə, onların hər birinin 36,41 faizlik mühüm iştirak payı qeyd olunub. Hesabata əsasən, “PASHA Holding” bankın səhmlərinin 71,75 faizinə, “PASHA Bank” ASC isə 28,21 faizinə sahib olub, holdinqin mülkiyyət strukturunda “Bless” və “Reveri” şirkətlərinin hər birinin 37,50 faizlik payı göstərilib. Türkiyənin İctimaiyyəti Məlumatlandırma Platformasında (KAP) 2026-cı il sentyabrın 28-də yayımlanmış açıqlamaya görə, “PASHA Holding”in bankdakı 358 748 764 səhmi tamamilə holdinqə məxsus olan “PASHA Financial Holding”ə ötürülüb.

Sənədlərə görə, Əliyev ailəsinin tam və ya qismən sahib olduğu “PASHA Bank”, “Kapital Bank”, “Xalq Bank” və “Bank Avrasiya”nın ölkənin bank sektorunun aktivlərindəki payı 2015-ci ildəki 16 faizdən 2022-ci ilin sonunda 43 faizə yüksəlib. “PASHA Holding”in 2023-cü il yanvarın 13-də yayımladığı rəsmi açıqlamaya görə, şirkət Türkiyənin Bodrum bölgəsindəki “Mandarin Oriental Bodrum” hotelinin 50 faizinə sahibdir; satınalma qiyməti açıqlamada göstərilməyib.

2021-ci ildə “Pandora Papers” layihəsi çərçivəsində Əliyev ailəsi və onun yaxın çevrəsi ilə əlaqələndirilən, Britaniya Virgin adalarında qeydiyyatdan keçmiş 84 ofşor şirkət müəyyənləşdirilib; həmin şirkətlərlə əlaqəli Londondakı daşınmaz əmlak portfelinin dəyəri müəyyən dövrdə 429 milyon funt sterlinqə çatıb. 2024-cü il dekabrda yayımlanan araşdırmaya görə, Londonun Hayd-park ərazisindəki altı mənzildən beşi Leyla Əliyeva, biri isə Arzu Əliyeva ilə əlaqələndirilib, 160 milyon dollara alınmış daha on mülkün son benefisiarları isə müəyyən edilməyib. Britaniyanın “Companies House” reyestrinə görə, Leyla Əliyeva “Knightsbridge Consultancy” və “Bridgewater International Investments”, Arzu Əliyeva isə “Harrow Ventures” şirkətlərində əhəmiyyətli nəzarət hüququna malik şəxs kimi qeydiyyatdadır.

Kəmaləddin Heydərovun ailəsi ilə əlaqələndirilən “Gilan Holding” sonradan “Xəzri Solutions” adlandırılıb, şirkətin nizamnamə kapitalı 2022-ci ildə 98,5 milyon manatdan 100 manata endirilib. 2013-cü ildə holdinqin 51 faizi Dubayda qeydiyyatdan keçmiş “Sahra FZCO”ya, 49 faizi isə “Shams al Sahra FZCO”ya məxsus olub; 2023-cü ilin martına aid sənədlər birinci şirkəti Leyla və Arzu Əliyeva ilə, ikincisini isə Kəmaləddin Heydərovun oğlu Tale Heydərovla əlaqələndirir. İqtisadiyyat Nazirliyinin 2026-cı il fevralın 13-də yayımladığı elana görə, ləğvetmə prosesində olan “Xəzri Solutions” barədə “AECOM Exp Russia Limited” şirkəti müflisləşmə ərizəsi verib; işin yekun nəticəsi araşdırmada müəyyən edilməyib.

Araşdırmada həmçinin Tale Heydərovun Göygöl rayonundakı üçmərtəbəli binasına istismara hazırlıq rəyinin 2026-cı il avqustun 26-da atasının rəhbərlik etdiyi Fövqəladə Hallar Nazirliyi tərəfindən verildiyi qeyd olunur. Mövcud sənədlər rəyi Kəmaləddin Heydərovun şəxsən imzaladığını göstərmir.

Araşdırma çərçivəsində adıçəkilən şəxslərə və şirkətlərə yeni sorğular göndərilməyib. İlham Əliyev 2021-ci il oktyabrda verdiyi müsahibədə prezident seçilməzdən əvvəl bizneslə məşğul olduğunu və şirkətlərini övladlarına ötürdüyünü bildirmiş, “Pandora Papers” araşdırmasında yazılanları böyük ölçüdə şişirdilmiş məlumatlar adlandırmışdı.