Sınır Tanımayan Gazeteciler, İlham Aliyev’i 2026 yılı «basın özgürlüğü düşmanları» listesine aldı

Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), 2 Kasım’da, Gazetecilere Yönelik Suçlarda Cezasızlığa Son Verme Günü’nde 2026 yılı «basın özgürlüğü düşmanları» listesini açıkladı. İlham Aliyev listenin siyasi kategorisinde yer aldı.

Örgüt, 2026’da gazetecilere ve bilgi edinme özgürlüğüne saldıran 33 «basın özgürlüğü düşmanı»nın profilini hazırladı. RSF, listedekileri basın özgürlüğüne duydukları nefretin birleştirdiğini belirtti: «Yöntemleri farklı olsa da amaçları aynı: bağımsız medya seslerini susturmak, haber ve bilgi alma hakkını çiğnemek. Sessizliği sağlayan araçlar ise cinayet, tutuklama, şantaj, propaganda ve trol ordularıdır».

Bu yılki liste beş kategoriye ayrıldı: siyasi, güvenlik, hukuki, ekonomik ve sosyal. RSF bu ayrımı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi göstergelerine dayanarak yaptı. Siyasi kategoride İlham Aliyev’in yanı sıra Belarus lideri Aleksandr Lukaşenko, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Nikaragua yönetiminden Daniel Ortega ve Rosario Murillo, Afganistan’ın dini lideri Hibetullah Ahundzade ve Uganda ordusunun komutanı Muhoozi Kainerugaba da bulunuyor. Hukuki kategoride Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ekonomik kategoride ise Gürcü milyarder Bidzina İvanişvili yer aldı.

RSF, listedeki kişi ve kuruluşların gazeteciliği susturmak için farklı yöntemler kullandığını belirtti: fiziksel şiddet, tutuklama, hukuki baskı, mali kısıtlamalar, dezenformasyon ve dijital saldırılar. Örgütün genel direktörü Thibaut Bruttin listeyi, basına yönelik saldırı ve ihlallerin en kötü örneklerini gösteren, ironik üslupla hazırlanmış bir «ödül» listesi olarak nitelendirdi; listenin öznel nitelik taşıdığını, ancak yalnızca yıl boyunca medyaya hedefli saldırılar düzenlediği bildirilen kişi ve kurumlara yer verildiğini vurguladı.

RSF’ye göre liste Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ni tamamlıyor: endeks ülkelerdeki basın özgürlüğünün durumunu değerlendirirken, «basın özgürlüğü düşmanları» listesi bu özgürlüğün kısıtlanmasından sorumlu aktörleri öne çıkarıyor.

İlham Aliyev’in adı RSF’nin Kasım 2025’te açıkladığı 34 kişilik listede de yer almıştı. Kasım 2023’ten bu yana Azerbaycan’da gruplar halinde 30’dan fazla gazeteci ve sivil toplum aktivisti kaçakçılık suçlamasıyla tutuklandı; suçlamayı kabul etmeyen bu kişiler, bunu mesleki faaliyetleri ve siyasi talimatla açıklıyor. Daha sonra birçoğunun suçlaması ağırlaştırıldı. Yerel insan hakları örgütlerinin hazırladığı listelere göre Azerbaycan cezaevlerinde 322 siyasi tutuklu bulunuyor.

Yetkililer ise genellikle ülkede kimsenin mesleki faaliyeti nedeniyle ve siyasi gerekçelerle tutuklanmadığını, bu listelerde adı geçenlerin işledikleri eylemler nedeniyle sorumlu tutulduğunu ifade ediyor. Uluslararası insan hakları kuruluşları ise yönetime özgür seslere yönelik kovuşturmalara son verme ve haksız yere tutulanları serbest bırakma çağrısında bulunuyor.