IPI: Azerbaycan'da bağımsız medya kuruluşlarının hesapları sahte telif hakkı şikâyetleriyle kapatılıyor

Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Azerbaycan, Gürcistan ve Somali'deki bağımsız medya kuruluşlarının sosyal medya hesaplarının sahte telif hakkı şikâyetleri gerekçesiyle kapatılmasına ilişkin bir araştırma yayımladı. 5 Kasım'da yayımlanan ve Silva Virtanen imzalı çalışmada, sahte telif hakkı şikâyetlerinin dünyada bağımsız gazeteciliği kısıtlamak için ucuz ve hızlı bir sansür aracına dönüştüğü belirtiliyor.

IPI'ye göre bu yöntemi kullanan kişiler, medya kuruluşlarının içerikleriyle ilgili sosyal medya platformlarına şikâyet gönderiyor. Platformlar ise çoğu zaman şikâyetlerin haklı olup olmadığını incelemeden içerikleri kaldırıyor ya da hesapları engelliyor. Bu gibi durumlarda medya kuruluşlarının hesaplarını geri alması haftalar, bazen de aylar sürüyor.

Araştırmada, Abzas Media'nın Instagram hesabının 2026 Ağustos'unda kapatılmasına özel yer ayrıldı. Buna göre 22-25 Ağustos tarihleri arasında Abzas Media'nın paylaşımlarıyla ilgili dört telif hakkı şikâyeti gönderildi; bunlardan üçü aynı e-posta adresinden geldi. Dördüncü şikâyet farklı bir adresten gönderilse de şikâyetçinin adı önceki başvurulardan birindeki adla aynıydı. Hesap üç gün kapalı kaldı ve ancak dijital hakları savunan Access Now kuruluşunun doğrudan Meta şirketine başvurmasının ardından yeniden açıldı.

Abzas Media Genel Yayın Yönetmeni Günel Seferova IPI'ye, en az dört medya kuruluşunun – Hamam Times, Meydan TV, Toplum TV ve Azadlık gazetesi – de sahte telif hakkı şikâyetleri aldığını doğruladığını ve bu şikâyetlerin çoğunda aynı ya da benzer isimler ve e-posta adresleri kullanıldığını söyledi. Seferova, “Bu saldırılara koordineli diyoruz. Çünkü sürgünde faaliyet gösteren başlıca medya kuruluşlarını aynı kişiler, aynı e-posta adresleri üzerinden şikâyet ediyor” dedi. Seferova'ya göre Toplum TV çalışanları hesaplarının geri açılması için 14 gün beklemek zorunda kaldı, Azadlık gazetesinin Facebook sayfası ise aylarca kapalı kaldı.

Araştırmada ayrıca Gürcistan'ın bağımsız araştırmacı medya kuruluşu Studio Monitor'un YouTube hesabının 2026 Temmuz'unda kapatıldığı ve yaklaşık 20 yıllık araştırmacı gazetecilik arşivinin bir anda erişilemez hale geldiği belirtiliyor. Kuruluşun muhabiri Marika Duduniya'ya göre şikâyetçilerden biri şikâyeti sipariş üzerine gönderdiğini itiraf etti ve geri çekmek için 380 dolar istedi; gazeteci bu teklifi reddetti.

IPI, aynı ülkede birden fazla medya kuruluşuna yönelik benzer saldırıların 2026'da Arnavutluk, Kıbrıs ve Malta'da da kayda geçtiğini, Kıbrıs'ta aynı anda yedi medya kuruluşunun hedef alındığını kaydediyor.

Abzas Media, Azerbaycan'da baskıyla karşı karşıya kalan bağımsız medya kuruluşlarından biri: Haziran 2025'te Bakü'deki bir mahkeme kuruluşun çalışanlarına 7,5 ile 9 yıl arasında hapis cezası verdi. 6 Kasım'da Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), tutuklu gazeteci Ülvi Hasanlı'nın hücre cezasına konulmasını kınadı.