مؤسسه بین‌المللی مطبوعات: حساب‌های رسانه‌های مستقل در جمهوری آذربایجان با شکایت‌های جعلی نقض حق نشر مسدود می‌شود
بر اساس تحقیق مؤسسه بین‌المللی مطبوعات، «آبزاس مدیا»، «میدان تی‌وی»، «توپلوم تی‌وی»، «حمام تایمز» و روزنامه «آزادلیق» در شبکه‌های اجتماعی با شکایت‌های جعلی نقض حق نشر هدف قرار گرفته‌اند.
مؤسسه بین‌المللی مطبوعات (IPI) تحقیقی درباره مسدود شدن حساب‌های رسانه‌های مستقل در جمهوری آذربایجان، گرجستان و سومالی در شبکه‌های اجتماعی بر پایه شکایت‌های جعلی نقض حق نشر منتشر کرده است. در این گزارش که ۵ نوامبر منتشر شد و نویسنده آن سیلوا ویرتانن است، آمده که شکایت‌های جعلی نقض حق نشر به ابزاری ارزان و سریع برای سانسور و محدود کردن روزنامه‌نگاری مستقل در جهان تبدیل شده است.
به نوشته این مؤسسه، افرادی که از این روش استفاده می‌کنند درباره مطالب رسانه‌ها به پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی شکایت می‌فرستند و پلتفرم‌ها نیز اغلب بدون بررسی درستی شکایت‌ها، مطالب را حذف یا حساب‌ها را مسدود می‌کنند. در چنین مواردی بازگرداندن حساب‌ها برای رسانه‌ها هفته‌ها و گاه ماه‌ها طول می‌کشد.
در این تحقیق به مسدود شدن حساب اینستاگرام «آبزاس مدیا» در اوت ۲۰۲۶ توجه ویژه‌ای شده است. طبق این گزارش، از ۲۲ تا ۲۵ اوت چهار شکایت نقض حق نشر درباره پست‌های «آبزاس مدیا» ارسال شد که سه مورد از آن‌ها از یک نشانی ایمیل بود. هرچند شکایت چهارم از نشانی دیگری فرستاده شد، نام شاکی با نام یکی از شکایت‌های قبلی یکسان بود. این حساب سه روز مسدود ماند و تنها پس از آنکه سازمان «اکسس ناو» که در زمینه دفاع از حقوق دیجیتال فعالیت می‌کند مستقیماً به شرکت «متا» مراجعه کرد، بازگردانده شد.
گونل صفروا، سردبیر «آبزاس مدیا»، به این مؤسسه گفته است که دست‌کم چهار رسانه دیگر – «حمام تایمز»، «میدان تی‌وی»، «توپلوم تی‌وی» و روزنامه «آزادلیق» – نیز دریافت شکایت‌های جعلی نقض حق نشر را تأیید کرده‌اند و در بیشتر این شکایت‌ها از نام‌ها و نشانی‌های ایمیل یکسان یا مشابه استفاده شده است. صفروا گفت: «ما این حملات را هماهنگ‌شده می‌نامیم، زیرا همان افراد از طریق همان نشانی‌های ایمیل از رسانه‌های اصلی فعال در مهاجرت شکایت می‌کنند.» به گفته او، کارکنان «توپلوم تی‌وی» ناچار شدند ۱۴ روز برای بازگرداندن حساب‌هایشان صبر کنند و صفحه فیسبوک روزنامه «آزادلیق» ماه‌ها مسدود ماند.
در این تحقیق همچنین آمده که حساب یوتیوب «استودیو مانیتور»، رسانه مستقل تحقیقی در گرجستان، در ژوئیه ۲۰۲۶ مسدود شد و آرشیو حدود ۲۰ ساله روزنامه‌نگاری تحقیقی آن یکباره از دسترس خارج شد. به گفته ماریکا دودونیا، روزنامه‌نگار این رسانه، یکی از شاکیان اعتراف کرد که شکایت را به سفارش دیگران فرستاده و برای پس گرفتن آن ۳۸۰ دلار خواست؛ این روزنامه‌نگار پیشنهاد را رد کرد.
این مؤسسه یادآوری می‌کند که حملات مشابه علیه چند رسانه در یک کشور در سال ۲۰۲۶ در آلبانی، قبرس و مالت نیز ثبت شده و در قبرس هفت رسانه به‌طور هم‌زمان هدف قرار گرفته‌اند.
«آبزاس مدیا» از رسانه‌های مستقلی است که در جمهوری آذربایجان با پیگرد روبه‌رو شده‌اند: در ژوئن ۲۰۲۵ دادگاهی در باکو کارکنان این رسانه را به ۷.۵ تا ۹ سال زندان محکوم کرد. ۶ نوامبر، سازمان «گزارشگران بدون مرز» (RSF) قرار دادن اولوی حسنلی، روزنامه‌نگار زندانی، در سلول انفرادی تنبیهی را محکوم کرد.
